RİNOPLASTİ (BURUN ESTETİĞİ ARTILAR EKSİLER)
BURNUN GELİŞİMİ VE ŞEKİLLENMESİ
Temelde erkek ve kadın burnu arasında farklar olmakla birlikte, her kişinin burun yapısı kendine özgüdür. Anne ve babadan alınan temel genetik yapı, düşme çarpma gibi dış etkenler tarafından etkilenerek kızlarda ortalama 17, erkeklerde de 18 yaşında son halini almaktadır. Bu yaşlardan sonra kemik ve kıkırdak yapısı değişmemekle birlikte, burnu saran kas, deri ve yağ bezleri değişmeye devem eder. Zamanla çevresel etkenler darbeler, mimiklerimiz ve gülüşümüz, soğuk ve sıcak gibi hava şartları, cilt yapısının yağlı olması gibi etkenler sonucu burun şeklinde değişiklikler olmaya devam eder. Yaşın ilerlemesiyle birlikte burun kasları ve yağ bezlerinde büyümekte, burun derisi kalınlaşmakta, burun genel olarak büyüyüp öne doğru sarkmaktadır. Kadın ve erkek burnu arasında belirli farklar vardır, kadın burnu kavisli, dar, küçüktür ve güzelliği sembolize ederken, erkek burnu kalın kemikli, çıkıntılı, geniştir ve genelde gücü sembolize eder. Ancak tabii ki yaşadığımız çağa göre burunlarda şekil değiştirmektedir. Burun ırklar arasında, ülkeler arasında da farklılıklar göstermektedir.
BURUN ESTETİĞİ
Burun operasyonu temelde iki bölümde ele alınır, burun içi; daha çok nefes alma sorunları yaratır yani burunun ana fonksiyonu olan solunumla ilgili girişimler. Bir diğeri de burnun dışı; daha çok estetik görünüm açısından önemli kısımdır. Burun içinde deviasyon ameliyatı dediğimiz burnu ikiye bölen kıkırdak ve kemik bölmeye yönelik girişimler, burun etlerine yönelik girişimler ve daha az olarak da sinüs ve polip girişimleri yapılır. Burun dışındaysa burun kemik kısmına yönelik girişimler, burun tip dediğimiz burun ucuna yönelik girişimler ve burun kanatlarının küçültülmesi şeklinde 3 bölümde inceleyebileceğimiz girişimler yapılır.
Eğer kompleks bir sinüs operasyonu geçirecekseniz bunun burun dışına yönelik estetik operasyonla birleştirilmemesi daha uygun bir seçenektir. Burun deviasyonu veya burun etlerine yönelik operasyonlar veya basit sinüs cerrahileri estetik operasyonlarla birlikte yapılması daha uygun olmaktadır.
Burun şekillendirilmesini sadece burun olarak değil de yüz şeklinize uygun burun olarak düşünmekte fayda vardır, bazen burun şekline ve yapılacak estetik girişime göre ikinci bir operasyon gerekebileceği veya bir düzeltme ihtiyacı olabileceği akılda tutulmalıdır. Burun kemiklerine bir girişim yapılmaksızın burun uç bölgesi kıkırdaklarına yönelik bir girişimle daha iyi bir görünüm sağlayan işlemlere tipplasti adı verilir. Tipplasti sırasında burun kemiklerine yönelik hiçbir işlem yapılmazsa yüz ve gözlerde ödem olmayabilir. Burun kanatlarının küçültülmesi aynı seansta yapılabileceği gibi ikinci bir seansa bırakılabilir.
BURUN ESTETİĞİ PLANLAMA
Her burun ameliyatı ayrı bir planlama, ayrı tekniklerle ameliyat gerektirir, birisi için iyi olan diğeri için yeterli olmayabilir. Burun fonksiyonları ikinci plana atılarak yapılan ameliyatlardan sonra solunum yeterli olmaması ciddi bir sorun olur. Burun estetiği planlaması sırasında doktorun ve hastanın genel manada istenilen burun şekli konusunda ortak bir fikre varması önemlidir, bu nedenle değişik açılardan çekilen fotoğraflar ile hastanın beklentisinin anlaşılması önemlidir. Çünkü her kişinin güzellik anlayışı ve beğenisi farklıdır. Burun sırtında ne kadar kavis beklediğiniz ve bunun size uygun olup olmayacağı, burun sırtınızın ön bakışta ne kadar daraltılabileceği ve bunun sizin solunumunuza olan etkisi önemlidir. Burun boyutlarınızın ne kadar küçülmesinin mümkün olabileceği değişkendir. Burun ucunuzun ne kadar kalkık olmasını istediğiniz önemlidir. Hastanın erkek veya kadın olması planlamayı etkileyen önemli kriterdir, feminen bir burun istiyorsanız bunu doktorunuzla mutlaka konuşmalısınız. Burun cilt yapınız ameliyat sonuçları üzerine çok etkilidir, kalın bir cilt; yapılan ameliyatı az gösterirken, ince ciltte ameliyata bağlı hatalar daha kolay görülür. Yuvarlak bir yüz için sivri burun, kemikli sivri hatları olan birisi için yuvarlak bir burun uygun olmayabilir. Geniş ve büyük bir yüz için küçük bir burun planlamak yüzünüzde asimetrik ve çirkin bir görüntüye yol açabilir. Doktorunuz burnunuzu yüzünüzle birlikte değerlendirecek ve yüzünüze yakışan burnu yapmaya çalışacaktır. Burun ve yüzümüzün iki yanı doğuştan hafif de olsa asimetrik olabilir ve burun farklı açılardan farklı gözükebilir. Çenemizin veya alnımızın önde olması geride olması burnumuzu aşırı büyük veya küçük olarak algılamamıza neden olabilir. Bundan dolayı alın ve çene implantı burun şekli üzerine etkilidir. Burun operasyonu ile üst dudak boyunda da değişiklikler elde edilebilir. Normalde gülüşünüz burnunuzu aşağı doğru çekiyorsa operasyon sırasında bunu azaltıcı işlemler yapılabilir. Sonuç olarak burun planlaması yüzü bir bütün olarak algılayıp buna göre yapılmalıdır.
KOMPLİKASYONLAR
Kanama, iltihap, şişlik, morarama, ağrı, yara izi iyileşme sorunları, hislerde azalma veya artma, asimetri, ilk sonucun tatmin edici olmaması, solunum yetersizliği, alerjik reaksiyonlar ve anesteziye bağlı riskler mevcuttur. Bu riskleri azaltmak için operasyon öncesi dönemde her türlü kullandığınız ilaç ve genel sağlık durumunuzla ilgili doktorunuzu bilgilendirmeniz gerekir. Tansiyon, kalp, şeker hastalığı, kan hastalıkları, kan sulandırıcı ilaçlar, yaralarınızın geç iyileşmesi, sigara kullanımınız ve bunun gibi. Buna en basit örnek ameliyat öncesi aşırı kiraz tüketmenin burun ameliyatı sırasında kanamanızı iki katına çıkartmasıdır.
AMELİYAT SONRASI BAKIM
Burun içindeki dikişler genelde kendiliğinden erimektedir bu süre kullanılan materyal ve kişiden kişiye değişkenlik gösterir. Ancak burun şeklini korumak için bazen erimeyen dikişlerde burun iç kısmına kullanılabilir. Burun dışına erimeyen dikiş kullanıldıysa bu 5-7 gün sonra alınır. İlk iki gün soğuk uygulaması yapmak şişlikleri ve ödemi azaltır. Ameliyat sonrası mümkün olduğu kadar başımızı yukarda tutmak kanamamızı ve şişliğimizi azaltır. Burun dışına konulan alçı veya bandaj burun şeklini sabit tutmak ve dışardan gelebilecek darbeleri engellemek içindir ve ortalama 7-10 gün tutulur bazen bu süre uzatılabilir. Ameliyat sonrası ilk ayağa kalmamızda burun içine biriken kanlar akabilir. Burnunuzdan ilk gün hafif sızıntı tarzında kan gelebilir, ikinci günden itibaren daha koyu yapışkan burun salgısı ile karışık kan gelebilir. Cerrahın tercihine ve burun içerisinde yapılan işleme göre burun içi dikişlerle sabitlenebileceği gibi, slikon splintler burun içinizde 2-7 gün gibi değişken sürelerle tutulabilir. Bu süreçte düzenli tuzlu su ile burun yıkaması yapmak konforunuzu artırabilir. Ağırlık kaldırmak aşırı ıkınmak burun kanamanızı artırabilir, istirahat etmeye çalışın. Alçınızı ıslatmayacak şekilde banyo yapabilirsiniz. Aşırı mimik hareketi yapmak, aşırı gülmek, burun kaslarını gerer ve ameliyatınızı azda olsa etkileyebilir. Dişlerde sızlama olabilir, diş fırçalama işlemini bir süre daha hafif şekilde yapınız. Ameliyat sonrası en az 3 ay gözlük takmayınız. Burnunuzu darbelerden 3 ay boyunca koruyunuz. Yüzünüzde morluklar varsa bunlar tamamen geçene kadar güneşten uzak durun. Burnunuzdaki ödemin azalması 3. gün başlar ve bu süreç 1 yıl sürer.
Prof. Dr. Hakan CINCIK
